Danh lam thắng cảnh Hồ Cửa Đạt.

    Tọa lạc tại khu vực miền núi phía Tây tỉnh Thanh Hóa và cách trung tâm thành phố Thanh Hóa hơn 50 km về phía Tây Nam, xã Thường Xuân sở hữu vị trí giao thương và liên kết du lịch thuận lợi. Nằm giáp ranh với các xã Lương Sơn, Vạn Xuân, Thắng Lộc, Luận Thành, Kiên Thọ, Xuân Bái, Lam Sơn và có tuyến đường mòn Hồ Chí Minh huyết mạch chạy qua, địa phương hội tụ nhiều điều kiện hạ tầng thuận lợi. Đặc biệt, khoảng cách chỉ 16 km đến Cảng hàng không Thọ Xuân và 9 km đến Khu di tích lịch sử Lam Kinh mở ra cơ hội lớn cho xã Thường Xuân trong việc đón nhận dòng khách nội địa lẫn quốc tế, đồng thời dễ dàng kết nối tour với các điểm đến nổi tiếng lân cận như Đền Cửa Đạt, Nông trại học đường Golden Cow, Thành Nhà Hồ, suối cá thần Cẩm Thủy hay Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông.

    Địa hình của xã Thường Xuân kéo dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, chuyển tiếp đa dạng từ vùng đồng bằng đến những dãy núi cao, tạo nên cảnh quan thiên nhiên sơn thủy hữu tình. Lợi thế địa hình đặc trưng đã tạo tiền đề cho xã phát triển phong phú các loại hình du lịch như du lịch sinh thái, cộng đồng, tâm linh, lịch sử, trekking chinh phục đỉnh cao hay du thuyền lòng hồ.

    Một trong những điểm sáng thu hút du khách hàng đầu tại địa phương là Khu du lịch cộng đồng Bản Mạ. Nằm cách trung tâm xã 5 km, Bản Mạ tọa lạc yên bình bên dòng sông Chu với lưng tựa núi. Toàn bản hiện có 56 hộ gia đình với 248 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Thái. Đi qua cây cầu treo xây dựng năm 2015 – biểu tượng đón chào du khách – Bản Mạ mở ra một không gian văn hóa bản địa đặc sắc. Đến đây, du khách có thể ghé thăm Đền thờ Thần làng, thưởng thức ẩm thực truyền thống, mua sắm các sản phẩm OCOP địa phương, hòa mình vào không khí giải đua thuyền và lễ hội mừng cơm mới tại khu cánh đồng Na Kha, hay trải nghiệm dịch vụ du thuyền ngắm cảnh sông Chu. Với 04 cơ sở homestay có thể phục vụ khoảng 250 lượt khách mỗi ngày, Bản Mạ đã và đang khẳng định thương hiệu du lịch cộng đồng hấp dẫn du khách thập phương.

Cầu treo Bản Mạ - biểu tượng của Khu du lịch cộng đồng Bản Mạ, cửa ngõ đi vào trong thôn bản.

     Bên cạnh vẻ đẹp văn hóa làng bản, xã Thường Xuân còn sở hữu tài nguyên du lịch sinh thái vô giá với Vườn quốc gia Xuân Liên và hệ thống hồ thủy điện, thủy lợi Cửa Đạt. Nằm cách trung tâm xã 7 km, Vườn quốc gia Xuân Liên là khu bảo tồn thiên nhiên có diện tích rừng tự nhiên lớn nhất tỉnh Thanh Hóa, nơi quy tụ hệ động - thực vật cực kỳ phong phú. Nơi đây nổi tiếng với quần thể Pơ Mu và Sa Mu cổ thụ tại Bản Vịn đạt đường kính từ 3,5 m đến 4 m, có tuổi đời trên 1.500 năm đã được công nhận là Cây di sản Việt Nam, cùng nhiều loài động vật nguy cấp như Vượn đen má trắng, Voọc xám, Mang Roosevelt. Du khách đến Xuân Liên có thể trải nghiệm du thuyền trên lòng hồ, chinh phục đỉnh Pù Gió cao trên 1.600 m hay trekking bơi lội, tắm dưới dòng thác Hón Yên mát lành, thăm quan Nhà bảo tàng thiên nhiên trưng bày các tiêu bản động vật, thực vật, thăm quan khu cứu hộ động vật bán hoang dã, khu chiết xuất tinh dầu quế...

Du khách thăm quan cây di sản Pơ Mu - Sa Mu tại Vườn quốc gia Xuân Liên.

Các loài động vật quý hiếm tại Vườn quốc gia Xuân Liên.

    Nằm trong cùng không gian danh thắng, Hồ Cửa Đạt không chỉ là công trình thủy lợi mang tầm vóc quốc gia đóng vai trò phát điện và điều tiết nước tưới tiêu cho hạ du, mà còn là một thắng cảnh nổi tiếng của xứ Thanh. Dòng nước xanh trong được bao bọc bởi núi rừng trùng điệp tạo nên bầu không khí vô cùng trong lành. Vẻ đẹp của Hồ Cửa Đạt lung linh nhất vào thời điểm giao mùa cuối thu chuyển sang đông hoặc những ngày đầu xuân, khi mực nước hồ dâng cao và tiết trời dịu mát, mang lại cho du khách chuyến thưởng ngoạn lòng hồ đầy thư thái.

     Khu du lịch cấp tỉnh - Danh lam thắng cảnh Hồ Cửa Đạt.

    Không chỉ được thiên nhiên ưu ái, xã Thường Xuân còn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử và tâm linh. Nằm trên địa bàn xã là Di tích lịch sử Hội thề Lũng Nhai (trước đây thuộc xã Ngọc Phụng) – nơi ghi dấu sự kiện năm 1416, anh hùng Lê Lợi cùng 18 nghĩa sĩ đã cắt máu ăn thề, quyết tâm đánh đuổi quân Minh xâm lược. Tinh thần Lũng Nhai qua hơn 600 năm vẫn là biểu tượng quật cường của lòng yêu nước và khối đại đoàn kết dân tộc, hiện đang gắn liền với tuyến du lịch trải nghiệm Đỉnh Pù Xèo – Thác Bảy Tầng – Hội thề Lũng Nhai thu hút đông đảo du khách.

Di tích lịch sử Địa điểm Hội thề Lũng Nhai.

    Song song với đó là điểm du lịch tâm linh Đền thờ Cô Ba Thác Mạ (đền Trình) có lịch sử hơn 300 năm, nằm cheo leo bên sườn đồi dốc đứng nhìn ra dòng sông Chu. Cùng với đền thờ danh nhân Cầm Bá Thước và đền Bà Chúa Thượng Ngàn, nơi đây luôn thu hút dòng người về dâng hương cầu an mỗi dịp Tết đến xuân về. Bên cạnh đó, Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh Đình làng Hồ (đã công nhận năm 2013) là điểm đến đáng chú ý. Đây là nơi thờ hai vị Thành hoàng làng Lê Phúc Trực và Lê Phúc Chân có công khai sơn lập trang ấp. Ngôi đình cổ kính dưới tán cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi vừa được chính thức đầu tư tu bổ, tôn tạo quy mô lớn năm 2025 và đang hoàn thiện những khâu cuối cùng, hứa hẹn trở thành điểm nhấn văn hóa tâm linh đặc sắc, nhất là vào dịp lễ hội truyền thống ngày 13 tháng 2 Âm lịch hằng năm.

Điểm đến du lịch tâm linh Đền thờ Cô Ba - Thác Mạ.

Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình làng Hồ đang được tu sửa, tôn tạo.

    Sự kết hợp hài hòa giữa cảnh sắc thiên nhiên, di tích lịch sử - tâm linh và nét văn hóa bản địa cùng những sản phẩm OCOP đậm chất núi rừng như măng khô, mật ong rừng, tinh dầu quế, cá nướng lòng hồ Cửa Đạt đang tạo nên sức hút mạnh mẽ cho du lịch xã Thường Xuân. Với những nền tảng vững chắc sau khi sắp xếp đơn vị hành chính mới, xã Thường Xuân đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của ngành du lịch tỉnh Thanh Hóa./.

                                                                                                                           LÊ BÌNH