Xã Thường Xuân được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thanh Hóa. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của thị trấn Thường Xuân cùng ba xã Thọ Thanh, Ngọc Phụng và Xuân Dương. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo không gian phát triển mới, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

    ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, ĐỊA LÝ

    Xã Thường Xuân nằm ở trung tâm khu vực phía Tây tỉnh Thanh Hóa, cách thành phố Thanh Hóa khoảng 60 km. Địa phương có vị trí kết nối thuận lợi với các xã trong khu vực, là đầu mối giao lưu kinh tế, văn hóa của vùng.

    Xã có diện tích tự nhiên 84,008 km² , phía Bắc giáp các xã Kiên Thọ, Lương Sơn ; phía Nam giáp xã Luận Thành ; phía Đông giáp xã Lam Sơn ; phía Tây giáp xã Vạn Xuân . Toàn xã có 33.373 nhân khẩu , trong đó có 7.918 người dân tộc thiểu số , chiếm 23,73% dân số . Xã có 68 tổ chức cơ sở đảng , với 2.078 đảng viên , thực hiện sắp xếp thôn theo quy định của tỉnh, hiện nay xã có 18 thôn , gồm: Tiến Sơn, Quang Minh, Trung Chính, Đồng Tâm, Đồng Lực, Quyết Thắng, Xuân Thành, Thanh Trung 2, Thanh Trung 1, Thống Nhất 1, Thống Nhất 2, Hồng Kỳ, Xuân Thịnh, Vụ Bản, Xuân Lập, Xuân Thắng, Hưng Long và Hòa Lâm . L à nền tảng chính trị vững chắc để lãnh đạo thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

    Địa hình xã chủ yếu là bán sơn địa, xen kẽ giữa đồng bằng, đồi thấp, sông suối và hồ chứa nước, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy sản cũng như phát triển du lịch sinh thái và du lịch trải nghiệm.

    TIỀM NĂNG VÀ LỢI THẾ PHÁT TRIỂN

Thường Xuân sở hữu nhiều tiềm năng phát triển nhờ quỹ đất sản xuất rộng, diện tích rừng lớn, nguồn nước dồi dào, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện và lực lượng lao động dồi dào.

Hiện nay, 42% lao động của xã đang làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực khi công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm 85,33% , từng bước giảm tỷ trọng nông nghiệp truyền thống. Đây là tiền đề quan trọng để địa phương phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và đa dạng ngành nghề.

    Phát triển kinh tế Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản

    Nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò là ngành kinh tế quan trọng của địa phương. Năm 2025, tổng diện tích gieo trồng đạt 3.498,59 ha , gồm 443 ha vụ Đông , 2.059,65 ha vụ Chiêm Xuân và 995,94 ha vụ Thu Mùa , hoàn thành 100% kế hoạch.

    Địa phương đã thực hiện tích tụ đất đai để phát triển sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao , xây dựng các mô hình sản xuất trong nhà màng, nhà lưới, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị sản phẩm.

    Lĩnh vực chăn nuôi tiếp tục phát triển ổn định với tổng đàn gia súc, gia cầm đạt 335.762 con , trong đó có 1.186 con trâu , 198 con bò , 6.636 con lợn và 327.742 con gia cầm . Công tác phòng, chống dịch bệnh trên đàn vật nuôi được triển khai quyết liệt, góp phần hạn chế thiệt hại và bảo đảm sản xuất.

Nuôi cá lồng trên lòng hồ Cửa Đặt

    Nuôi trồng thủy sản tiếp tục phát huy lợi thế mặt nước với 105 lồng nuôi cá , sản lượng ước đạt 793 tấn . Công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng được thực hiện thường xuyên; an ninh rừng được giữ vững, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững.

    Chương trình xây dựng nông thôn mới

    Xã tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới. Đến năm 2025, toàn xã có 06 thôn đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu , 11 thôn đạt chuẩn nông thôn mới ; trong năm đã chỉ đạo thành công 02 thôn hoàn thành xây dựng thôn kiểu mẫu.

    Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm (OCOP)" đạt nhiều kết quả tích cực với 05 sản phẩm OCOP được công nhận gồm: Dưa vàng Thọ Thanh, Cá sấy Hồ Cửa Đạt, Tinh dầu Quế, Quế Thanh và Mật ong hoa rừng Bù Sèo , góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương và phát triển kinh tế nông thôn.

    Thương mại, dịch vụ và du lịch

    Hoạt động thương mại, dịch vụ tiếp tục phát triển. Trên địa bàn hiện có 90 doanh nghiệp và 14 hợp tác xã đang hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Du lịch từng bước trở thành ngành kinh tế có nhiều triển vọng. Năm 2025, xã đón 85.884 lượt khách tham quan , trong đó có 130 lượt khách quốc tế , 3.900 lượt khách lưu trú , doanh thu du lịch đạt khoảng 6,5 tỷ đồng trong 11 tháng đầu năm. Đây là kết quả tích cực, tạo động lực để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và trải nghiệm trong những năm tiếp theo.

Khu du lịch Bản mạ, Thôn Tiến Sơn.

    Tài chính - đầu tư

    Năm 2025, tổng thu ngân sách trên địa bàn xã ước đạt 606,618 tỷ đồng . Công tác đầu tư công được tập trung chỉ đạo, tỷ lệ giải ngân đạt 100% kế hoạch , tương ứng 249,760 tỷ đồng .

    Văn hóa - xã hội

    Cùng với phát triển kinh tế, các lĩnh vực văn hóa - xã hội luôn được quan tâm. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã đã nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm hoạt động thông suốt, phục vụ tốt nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Xã Thường Xuân

    Phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao phát triển mạnh mẽ. Trong năm đã tổ chức nhiều giải thể thao, hội trại thanh thiếu niên và các hoạt động chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, thu hút trên 1.500 lượt vận động viên tham gia.

    Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" tiếp tục được duy trì với 6.509/7.422 hộ gia đình đạt danh hiệu Gia đình văn hóa , đạt 87,70% , vượt chỉ tiêu được giao.

    Công tác giảm nghèo đạt nhiều kết quả tích cực. Đến cuối năm 2025, toàn xã còn 39 hộ nghèo , chiếm 0,51% , và 614 hộ cận nghèo , chiếm 7,98% . Các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm, chăm lo người có công và đối tượng bảo trợ xã hội được triển khai đầy đủ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

    Quốc phòng - an ninh

    Quốc phòng - an ninh luôn được giữ vững, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội. Cấp ủy, chính quyền địa phương thường xuyên quan tâm xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân; duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, xây dựng lực lượng dân quân tự vệ và lực lượng dự bị động viên vững mạnh.

    Định hướng phát triển

    Phát huy truyền thống đoàn kết, đổi mới và sáng tạo, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Thường Xuân tiếp tục tập trung khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế; đẩy mạnh phát triển nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch; xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ; thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách hành chính; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; bảo đảm quốc phòng - an ninh; xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, phấn đấu đưa Thường Xuân trở thành địa phương phát triển nhanh, bền vững, văn minh và giàu bản sắc trong khu vực phía Tây tỉnh Thanh Hóa.